W dniu 28 lutego 2025 r. odbyła się rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawach jednego z naszych klientów (sygn. akt I FSK 1863/21 oraz I FSK 1837/21) dotyczących przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT. Sąd nie wydał jednak rozstrzygnięcia, odraczając publikację wyroków na dzień 5 marca 2025 r. Wtedy też, Sąd otworzył na nowo rozprawę i postanowił poddać pod uchwałę składu 7 – sędziów NSA zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości.
Czego będzie dotyczyć uchwała?
Sprawa dotyczy kwestii przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT. Wątpliwą kwestią, którą ma się zająć skład 7 sędziów NSA jest to, czy w postępowaniu dotyczącym konkretnego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT, sądy mogą badać również prawidłowość poprzedzających je postanowień, które nie zostały zaskarżone, w celu oceny czy ciągłość biegu terminu zwrotu podatku nie została przerwana.
W oparciu o art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, stałą praktyką organów podatkowych stało się przedłużanie terminu zwrotu różnicy między podatkiem naliczonym a należnym, w celu dokładnej weryfikacji jego zasadności. Często jednak, postanowienia mające odnieść ten skutek są doręczane lub nawet wydawane już po upłynięciu terminu do zwrotu podatku.
W tym względzie, wydaje się, że sądy administracyjne ukształtowały jednolitą linię orzeczniczą będącą wynikiem podjętej przez skład 7-sędziów NSA uchwały z dnia 21 września 2020 r. (sygn. akt I FPS 1/20), zgodnie z którą, aby termin zwrotu podatku mógł zostać skutecznie przedłużony, postanowienie w tym przedmiocie musi być doręczone przed jego upływem[1]. Oznacza to również, że jeżeli nie funkcjonują w obrocie prawnym wcześniejsze postanowienia przedłużające termin zwrotu podatku, a ten już upłynął – organy tracą możliwość jego dalszego przedłużenia, a zwrot jest należny w kwocie wynikającej z deklaracji, wraz z odsetkami. Jest to tzw. wymóg ciągłości w przedłużaniu terminu zwrotu nadwyżki podatku[2].
Powyższe stanowisko sądów opierało się jednak w dużej mierze na tym, że konkretne postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu zostało wzruszone w odrębnym postępowaniu i wyeliminowane z obrotu prawnego.
Wymiernego znaczenia nabiera w tym względzie pogląd sądów co do charakteru samego terminu zwrotu różnicy między podatkiem naliczonym a należnym. Mianowicie, ma on charakter materialnoprawny[3], co oznacza, że wraz z jego upływem nie tylko organ traci uprawnienie do jego przedłużenia, ale także podatnik ma wymagalne roszczenie o zwrot podatku i od tego momentu nalicza się odsetki.
Problem w sprawie, w której będzie podjęta uchwała ogniskuje się wokół tego, że wcześniejsze postanowienia przedłużające termin zwrotu podatku nie były skarżone, jednak w sposób oczywisty są obarczone wadą, gdyż doręczone zostały już po upływie terminu zwrotu. Istotnym zagadnieniem prawnym jest więc to, czy w granicach kognicji sądu w danej sprawie mieści się również ocena poprzedzających postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu.
W orzecznictwie znaleźć można w tej kwestii pogląd przychylny podatnikom, zgodnie z którym prawidłowość przedłużenia terminu zwrotu w oparciu o poprzednie postanowienia stanowi element stanu faktycznego sprawy odnoszącej się do kolejnego postanowienia wydanego w tym zakresie[4], jednakże na ten moment nie jest on rozpowszechniony.
Uchwała, która zapadnie w przedmiotowej sprawie będzie miała wielki wymiar praktyczny, niezależnie od jej treści. Nie da się równocześnie ukryć, że liczymy na obranie stanowiska korzystnego dla podatników, które zresztą poparte jest obowiązującym prawem. Poinformujemy Państwa o treści uchwały, gdy tylko będzie to możliwe.
[1] Wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 1725/18, Wyrok NSA z dnia 19 listopada 2024 r. sygn. akt I FSK 1356/24
[2] Wyrok NSA z dnia 30 lipca 2020 r. sygn. akt I FSK 318/20, Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Po 871/23
[3] Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Po 868/23, Wyrok NSA z dnia 24 października 2024 r. sygn. akt I FSK 970/23.
[4] Wyrok NSA z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I FSK 1792/18.